آقا محمد علي كرمانشاهي
202
مقامع الفضل
جواب : التاء في يا أبت ويا أمت عوض عن ياء المتكلم ، وقد تبدل الياء ألفا فتقول : يا أبا ويا امّا فلها بدلان ، وقد يجمع بينهما فيقال : يا أمتا ويا أبتا ، ولم يعدوا ذلك جمعا بين العوض والمعوّض عنه لأنه من الجمع بين العوضين . سؤال ذب [ 702 ] : هرگاه زيد ملك خود را به مبلغ پنج تومان عرضه كند به مشترى وأو گويد كه : پول ندارم ، اگر جنس گاو وگوسفند خواهى از قرار تسعير بازار به تو دهم ، پس با هم رفتند نزد حاكم شرع وقباله را به مبلغ پنج تومان نويسانيده « 1 » وصيغه را جارى ساختهاند ، اين بيع چه صورت دارد ؟ جواب : هرگاه اجراى صيغه بر معهود في ما بين شده بيع منعقد نشده « 2 » نظر به عدم تعيين ثمن ، واگر بر پنج تومان واقع شده بدون قرينهء صارفه به معهود در ضمن صيغه ؛ ظاهرا بيع صحيح است تا بطلان ثابت شود ، وطىّ دعوى موقوف بر سماع كلام طرفين است . سؤال ذج [ 703 ] : زيد ملك خود را به عمرو فروخته وشرط تأخير ثمن نشده ومدّت چهار ماه در اين ميانه آمد وشد بوده ، وبعضي از وجه هنوز نزد مشترى باقي مانده ، آيا بايع اختيار فسخ دارد يا نه ؟ جواب : هرگاه سه روز از وقت اجراى صيغهء بيع گذشته وهنوز مشترى تمام ثمن را نداده وبايع نيز تمام مبيع را به قبض أو نداده وفي ما بين شرط تأخير قبض هيچ يك از عوضين حتى به يك ساعت - مثلا - نيز نشده ؛ خيار فسخ از براي بايع ثابت مىشود ، هر چند كه قدرى از ثمن را گرفته يا قدرى از مثمن را به قبض داده ، يا بعد از انقضاء ثلاثة بايع مطالبهء ثمن نموده ، يا مشترى قبل از ظهور فسخ بذل تمام ثمن كرده باشد ، كه در جميع اين صور خيار ثابت وباقي است ، تا آنكه بايع اظهار اسقاط خيار نمايد على الأظهر .
--> ( 1 ) حجري : نوشته . ( 2 ) ه : نگشته .